i po reklamie

PrzykÅ‚adem może być tragiczne Grand Prix San Marino w 1994 roku, kiedy to podczas jednego weekendu na torze Imola zginęło dwóch kierowców -Austriak Roland Ratzenberger i sÅ‚ynny Brazylijczyk Ayrton Senna. Aby zminimalizować skutki podobnych wypadków, zaczÄ™to wzmacniać kokpity i podnosić ich burty celem ochrony gÅ‚owy kierowców. Wprowadzono też HANS, czyli koÅ‚nierz zapobiegajÄ…cy urazom odcinka szyjnego krÄ™gosÅ‚upa.

Już wczeÅ›niej odkryto, jak wielkie znaczenie dla bezpieczeÅ„stwa ma architektura torów wyÅ›cigowych. Na okoliczność awaryjnego hamowania poszerzono pobocza, które zamiast żwiru zaczÄ™to pokrywać szorstkim asfaltem (ma uÅ‚atwiać wytracenie prÄ™dkoÅ›ci i zmniejszać ryzyko wywrotki pojazdu). Bariery ochronne zabudowano stertami poÅ‚Ä…czonych ze sobÄ… opon (dziÄ™ki temu potrafiÄ… pochÅ‚aniać nawet 80 proc. energii uderzenia). Na sÅ‚ynnym torze Indianapolis pojawiÅ‚y siÄ™ tzw. miÄ™kkie bariery, gdzie betonowe bandy obÅ‚ożone sÄ… kilkoma warstwami tworzywa sztucznego - auto zeÅ›lizguje siÄ™ po nim i energia uderzenia zostaje rozproszona.

Niestety, na niektórych torach, jak ten w Montrealu, kierowcy wciąż narażeni sÄ… na uderzenie w betonowÄ… bandÄ™, czego Å›wiadkami byliÅ›my w ubiegÅ‚Ä… niedzielÄ™. Najpewniej jednak MiÄ™dzynarodowa Federacja Samochodowa (FIA) wyciÄ…gnie wnioski z wypadku Kubicy i już w przyszÅ‚ym sezonie obiekt na wyspie Notre Dame przejdzie gruntownÄ… modernizacjÄ™.

10 najbardziej brzemiennych kraks:

Rok 1955

Podczas 24-godzinnego wyÅ›cigu w Le Mans samochód Francuza Pierre'a Levegha uderza w pojazd rywala, przelatuje przez zbyt niskie ogrodzenie i wpada na trybunÄ™ peÅ‚nÄ… widzów. Eksploduje paliwo ze zbiorników pojazdu. Ginie kierowca i ponad 80 kibiców. Po tej tragedii w wielu krajach zakazano organizowania wyÅ›cigów, a organizatorzy zaczÄ™li zwracać wiÄ™kszÄ… uwagÄ™ na zabezpieczenie miejsc dla publicznoÅ›ci.

Rok 1968

Dwukrotny mistrz Å›wiata Jim Clark, uznawany za jednego z najlepszych kierowców w historii, ginie na torze Hockenheim podczas wyÅ›cigu FormuÅ‚y 2. PrzyczynÄ… jest najprawdopodobniej przebicie opony w jego Lotusie, który doszczÄ™tnie rozbija siÄ™ o... drzewa.

Rok 1970

Jochen Rindt trafiÅ‚ do historii jako jedyny kierowca, któremu przyznano mistrzowski tytuÅ‚ poÅ›miertnie. ZginÄ…Å‚ na torze Monza niemalże zgilotynowany przez zbyt wysoko zamontowanÄ… barierÄ™ ochronnÄ….

Rok 1973

Podczas Grand Prix Holandii na torze Zaandvort Roger Williamson pÅ‚onie żywcem w przewróconym samochodzie przy caÅ‚kowicie biernej postawie sÅ‚użb porzÄ…dkowych czekajÄ…cych na przyjazd straży pożarnej. Inny kierowca David Purley zatrzymuje swój pojazd i usiÅ‚uje ratować kolegÄ™, ale sam nie jest wstanie postawić na koÅ‚a pÅ‚onÄ…cego wraku.

Rok 1974

Grand Prix USA wWatkins Glen koÅ„czy siÄ™ tragicznie, gdy bolid prowadzony przez Helmuta Koinigga wpada czoÅ‚owo na barierÄ™. Dolna część metalowej bariery nie wytrzymuje, samochód wbija siÄ™ pod niÄ…, kierowca ginie.

Rok 1975

Czterech widzów ginie podczas Grand Prix Hiszpanii, gdy pojazd Rolfa Stommelena traci tylne skrzydÅ‚o i przelatuje przez barierki ochronne. O tego momentu wyÅ›cigi na torze Montjuich Park w Barcelonie nie sÄ… już rozgrywane.

Rok 1977

Tom Pryce przy prędkości ok. 270 km/h uderza w przebiegającego przez tor ratownika. Ciało tego ostatniego wylatuje w powietrze i rozpada się pod wpływem uderzenia, a trzymana przez niego gaśnica śmiertelnie rani walijskiego kierowcę. W następstwie tego wypadku władze FIA nakazują dodatkowe szkolenia ekipom ratowniczym i wprowadzają rygorystyczne procedury niesienia pomocy na torze.

Rok 1978

Szwed Ronnie Peterson umiera w wyniku obrażeÅ„ doznanych podczas karambolu na torze Monza. Starter zbyt szybko daÅ‚ znak do rozpoczÄ™cia wyÅ›cigu - część zawodników z ostatnich rzÄ™dów nie zdążyÅ‚a zatrzymać swoich pojazdów po okrążeniu rozgrzewajÄ…cym i szybko dogoniÅ‚a czoÅ‚ówkÄ™, co spowodowaÅ‚o niebezpieczny tÅ‚ok na torze. W efekcie FIA wybiera jednego startera, który jeździ na każdy wyÅ›cig FormuÅ‚y 1.

Rok 1980

Podczas testów na torze Hockenheim ginie doÅ›wiadczony francuski kierowca Patrick Depailler. Prowadzona przez niego Alfa Romeo wylatuje z szybkiego Å‚uku z powodu uszkodzeÅ„ tzw. kurtynek podwozia zwiÄ™kszajÄ…cych przyczepność bolidu na zakrÄ™tach. Wkrótce wprowadzono zakaz stosowania tego typu rozwiÄ…zaÅ„ w samochodach F1.

Rok 1994

Roland Ratzemberger ginie podczas sobotniego treningu na torze Imola, po tym jak prowadzony przez niego Simtek uderza w bandÄ™. DzieÅ„ później podczas wyÅ›cigu Å›miertelne rany odnosi sÅ‚ynny Ayrton Senna. W konsekwencji wÅ‚adze FIA zwiÄ™kszyÅ‚y wymagania stawiane przy konstrukcji kokpitów, podwyższono również boczne "burty" osÅ‚aniajÄ…ce gÅ‚owÄ™ kierowcy.



Jak FormuÅ‚a 1 staÅ‚a siÄ™ jednym z najbezpieczniejszych sportów na Å›wiecie:

KiedyÅ› kierowcy stroili siÄ™ przed wyÅ›cigami. Z czasem weÅ‚niane surduty zastÄ…piono niepalnymi kombinezonami, a auta obwarowano dziesiÄ…tkami konstrukcyjnych wymogów. DziÄ™ki temu zawodnicy uchodzÄ… z życiem z bardzo poważnych wypadków.

Pierwszy wyÅ›cig FormuÅ‚y 1 rozegrano w 1950 r. Kwestia bezpieczeÅ„stwa nie zaprzÄ…taÅ‚a wówczas niczyjej uwagi. Auta byÅ‚y już wtedy byÅ‚y dość szybkie (Å›rednie prÄ™dkoÅ›ci przekraczaÅ‚y 100 km/h) i miaÅ‚y maÅ‚o skuteczne bÄ™bnowe hamulce. Nie stosowano pasów bezpieczeÅ„stwa, kasków ani kombinezonów.

Na torach królowaÅ‚y zabezpieczenia ze sÅ‚omianych bali lub zworków z piaskiem. Klimat wyÅ›cigów z tamtych czasów oddaje to, że Mike Hawthorn, mistrz Å›wiata z 1958 r., Å›cigaÅ‚ siÄ™ zawsze w... muszce.

Pierwsze poważne zmiany w regulaminie wprowadzono dopiero w latach 60. Zmniejszono pojemność silników z 2,5 do 1,5 l i wprowadzono stosowanÄ… do dziÅ› sygnalizacjÄ™ flagami. W latach 1963-65 zaczęły obowiÄ…zywać przepisy dotyczÄ…ce konstrukcji zbiornika paliwa. Wprowadzono też nakaz stosowania kasków i ognioodpornych kombinezonów.

Podczas wypadków bolidy czÄ™sto zamieniaÅ‚y siÄ™ w pÅ‚onÄ…ce pochodnie, a kiepskie wyposażenie sÅ‚użb ratowniczych niejednokrotnie uniemożliwiaÅ‚o jakÄ…kolwiek pomoc. Lata 70. przyniosÅ‚y przeÅ‚om. Ogromna w tym zasÅ‚uga trzykrotnego mistrza Å›wiata Jackie Stewarta (który sam o maÅ‚o nie zginÄ…Å‚ w wypadku na belgijskim torze Spa Francorchamps w 1966 r.). Nakazano stosowanie lusterek wstecznych, powiÄ™kszono kokpit, by uÅ‚atwić ucieczkÄ™ z pÅ‚onÄ…cego pojazdu (od 1971 r. obowiÄ…zuje zasada piÄ™ciu sekund, w czasie których kierowca musi opuÅ›cić kokpit). Od 1972 r. obowiÄ…zkowe sÄ… szeÅ›ciopunktowe pasy bezpieczeÅ„stwa, zagÅ‚ówki i tylne czerwone Å›wiatÅ‚a, a od 1973 r. badania medyczne dla kierowców.

Początek lat 80. to okres gruntownych zmian w konstrukcji auta. Aluminium zastąpiono lekkim i bardzo wytrzymałym karbonem. W 1985 r. wprowadzono pierwsze testy zderzeniowe.

Tragiczna śmierć Ayrtona Senny podczas Grand Prix San Marino (1994 r.) sprawiła, że FIA ponownie skupiła się na kwestiach bezpieczeństwa w Formule 1:

- zmniejszono pojemność silników z obowiÄ…zujÄ…cych od 1987 r. 3,5 l do 3,0 l;

- wprowadzono dodatkową ochronę głowy za pomocą podwyższonych i odpowiednio wyściełanych ścianek kokpitu;

- zaostrzono testy zderzeniowe i wprowadzono obowiÄ…zek noszenia kombinezonów ognioodpornych przez mechaników obsÅ‚ugujÄ…cych samochody w boksach.

W 1994 r. FIA nakazaÅ‚a przebudowanie 27 najbardziej niebezpiecznych zakrÄ™tów. Wprowadzono także ograniczenie prÄ™dkoÅ›ci w boksach.

W 1997 r. we wszystkich samochodach montowano "czarne skrzynki". Rok później zmniejszono dopuszczalnÄ… szerokość auta F1 z 200 do 180 cm, by zmniejszyć przyczepność i obniżyć prÄ™dkoÅ›ci w zakrÄ™tach. Z tego samego powodu w peÅ‚ni gÅ‚adkie opony "slick" zastÄ…piono gumami rowkowanymi. W 1999 r. znów zaostrzono normy testów zderzeniowych i zaczÄ™to także zastÄ™pować żwirowe pobocza asfaltowymi.

Z roku na rok zaostrzano normy testów zderzeniowych. PowiÄ™kszano powierzchniÄ™ lusterek oraz tylnego Å›wiatÅ‚a używanego w czasie deszczu. Od sezonu 2003 obowiÄ…zkowe jest stosowanie systemu HANS chroniÄ…cego krÄ™gosÅ‚up i gÅ‚owÄ™ kierowcy przy uderzeniu czoÅ‚owym. W tym samym roku przebudowano kilka torów (m.in. Silverstone, Magny Cours, Hungaroring i SuzukÄ™), podnoszÄ…c ich bezpieczeÅ„stwo. Przed sezonem 2006 zmniejszono pojemność silników z 3 l na 2,4 l, by ograniczyć moc maksymalnÄ… i poprawić bezpieczeÅ„stwo.

DziÄ™ki tym zabiegom FormuÅ‚a 1 jest obecnie jednym z najbardziej bezpiecznych sportów Å›wiata. OstatniÄ… Å›miertelnÄ… ofiarÄ… byÅ‚ Ayrton Senna - od jego Å›mierci upÅ‚ynęło już 13 lat. Najwyższe standardy bezpieczeÅ„stwa sprawiajÄ…, że nawet z poważnie wyglÄ…dajÄ…cych wypadków kierowcy wychodzÄ… bez poważnych obrażeÅ„, czego najlepszym przykÅ‚adem jest nasz Robert Kubica.